ნიკოლოზ ბარათაშვილი - 30 აპრილში 2010 - Personal site
ორშაბათი, 2014-04-21, 11:07 AM | RSS

14 საჯარო სკოლის X" კლასი


საიტის მენიუ
მოსწავლეები [1]
მასწავლებლები [1]
ბავშვების შესახებ [0]
ექსკურსიები [0]
შატალოები [1]
ბიოგრაფია [15]
ლექსები [4]
მეფეები [2]
ეკლესიები [3]
ახალ წლამდე

ახალ წლამდე დარჩა:



მინი-ჩეთი
200
ჩვენი გამოკითხვა
შენი საყვარელი საგანი ??
javascript:// javascript://
სულ უპასუხა: 64

სტატისტიკა

სულ ონლაინში: 0
სტუმარი: 0
მომხმარებელი: 0
შესვლის ფორმა
მთავარი » 2010 » აპრილი » 30 » ნიკოლოზ ბარათაშვილი
9:38 PM
ნიკოლოზ ბარათაშვილი
ბიოგრაფია
 

ნიკოლოზ ბარათაშვილი დაიბადა 1817 წლის 4 დეკემბერს თბილისის თავადაზნაურობის მარშლის, მელიტონ ბარათაშვილის ოჯახში.
მისი დედა, ეფემია, გრიგოლ ორბელიანის და, მეფე ერეკლეს შვილთაშვილად ერგებოდა. ეფემია ორბელიანს და მელიტონ ბარათაშვილს თოთხმეტი შვილი ჰყავდათ, პირმშო იყო ნიკო. თოთხმეტი შვილიდან მშობლებს მხოლოდ ხუთი შერჩათ. ნიკოლოზ ბარათაშვილის დებიდან ბარბალე იყო ვეზირიშვილის (მელიტონი მასთან სტუმრობისას გარდაიცვალა და იქვე დაასაფლავეს ოსიაურში – ხაშურის რაიონში). ნიკოლოზი, იგივე ტატო, ერთარდერთი ვაჟი იყო მელიტონების ოჯახში.
მელიტონ ბარათაშვილის ქართველი არისტოკრატებისთვის დამახასიათებელი ხელგაშლილობით ცხოვრობდა, რამაც საბოლოოდ გააღარიბა მისი ოჯახი. ეს პირდაპირ აისახა ნიკოლოზის მომავალზე - მას ძალიან უნდოდა უნივერსიტეტში სწავლა, მაგრამ უსახსრობის გამო თავისი ხანმოკლე ცხოვრება დაბალი რანგის სახელმწიფო მოხელის თანამდებობაზე მუშაობას შესწირა.

თბილისის კეთილშობილთა გიმნაზიაში (1827 – 1835) ბარათაშვილის მასწავლებელი იყო ს. დოდაშვილი, რომელმაც განსაკუთრებული გავლენა მოახდინა მის მსოფლმხედველობაზე. გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ ბარათაშვილი ამაოდ ოცნებობდა უმაღლესი განათლების მისაღებად რუსეთს გამგზავრებაზე. ეს გეგმა ჩაეშალა უსახსრობის გამო, რასაც მაშინ მ. ბარათაშვილის ერთდროს წარჩინებული ოჯახი განიცდიდა. განუხორციელებელი დარჩა აგრეთვე, კოჭლობის მიზეზით, პოეტის განზრახვა მოქმედ არმიაში განწესებისა. მიუხედავად ღრმა სულიერი დეპრესიისა, რომელიც შეინიშნებოდა ქართულ საზოგადოებრივ ცხოვრებაში 1832 წლის შეთქმულების ჩაშლის შემდეგ და რაც იმედგაცრუებულ ყმაწვილ პოეტს, თანამედროვეთა მოწმობით, ხშირად "ამა სოფლის ამაოებათაკენ” უბიძგებდა, ბარათაშვილი და მის გარშემო შემოკრებილი ახალგაზრდა ლიტერატორები მაინც ცდილობდნენ კულტურულ-საზოგადოებრივ საქმიანობის წამოწყებას. მაგრამ მათი მეცადინეობა რაიმე მნიშვნელოვან კვალს ვერ აჩნევდა იმდროინდელ სულიერ ცხოვრებას.
ტატო ძალიან ცელქი ბავშვი იყო. გიმნაზიაში სწავლისას ფეხი მოიტეხა და სამუდამოდ დაკოჭლდა, ამის გამო კი, ვერც სანატრელი სამხედრო კარიერა გაიკეთა.
თბილისში რამდენიმე დაბამ თანამდებობაზე სამსახურის შემდეგ, ბარათაშვლმა ჯერ ნახიჭევაში სცადა მეტ-ნაკლებად შემოსავლიანი ადგილის მიღება, მერე კი - განჯაში, საგამოძიებო ექსპედიციაში.
ბარათაშვილი განჯაში 1845 წელს გაემგზავრა. ეს გადაწყვეტილება საბედისწერო აღმოჩნდა მისთვის. რამდენიმე თვეში 28 წლის პოეტი მალარიით გარდაიცვალა და განჯაშივე დაკრძალეს.
1893 წელს ბარათაშვილის ნეშტი განჯიდან თბილისში გადმოასვენეს და დიდუბის პანთეობში დაკრძალეს, 1938 წელს კი მთაწმინდაზე გადაასვენეს

ბარათაშვილის ყველა გეგმას, როგორც საზოგადოებრივს, ისე პირადულს, გაპროვინციალებული ყოფის უნიათობასა და სიდუხჭირესთან ერთად წინ გადაეღობა მამისეული ოჯახის სრული გაღატაკების საფრთხეც. პოეტი იძულებული გახდა კანცელარიის რიგითი მოხელის ადგილს დასჯერებოდა. მწვავე უკმაყოფილებას თან დაერთო პირადი დრამაც (გაუზიარებელი სიყვარული ეკატერინე ჭავჭავაძისადმი). ყოველივე ამან ღრმა დაღი დაასვა ბარათაშვილს. მის პირად წერილებში, რომლებიც ეპისტოლური მემკვიდრეობის ბრწყინვალე ნიმუშებია, ღრმა ფსიქოლოგიური შინაარსითა და თანამედროვეთადმი მიმართული ბასრი, სევდნარევი ირონიით გამოიხატა "მკაცრი ბედისა” და სულიერი სარბიელის აუტანელი სივიწროვის განცდა.

1835-დან ბარათაშვილი მუშაობდა უბრალო ჩინოვნიკად სამართლისა და განჩინების ექსპედიციის კანცელარიაში. 1844 დაინიშნა ნახიჩევანში მაზრის მმართველის თანაშემწედ, ხოლო 1845 ივნისს იმავე თანამდებობაზე განჯაში, სადაც ოთხი თვის შემდეგ, 21 ოქტომბერს, 27 წლისა, მალარიით მძიმედ დაავადებული დაიღუპა. ბარათაშვილის გადმოსვენებამ 1893 განჯიდან თბილისში (დიდუბის პანთეონი) ეროვნული მანიფესტაციის სახე მიიღო. 1938 წლის 15 ოქტომბერს პოეტის ნეშთი მთაწმინდის პანთეონში გადაასვენეს.

შემოქმედება

ნიკოლოზ ბარათაშვილის სიცოცხლეში მისი ლექსები არ გამოქვეყნებულა. იგი როგორც დიდი პოეტი, პეტერბურგში მყოფმა ილია ჭავჭავაძემ აღმოაჩინა. ბარათაშვილის ბავშვობის მეგობარმა და მუზამ, სამეგრელოს მთავრის მეუღლემ, ეკატერინე ჭავჭავაძემ, რომელზეც, როგორც ამბობენ, პოეტი გამიჯნურებული იყო, ილიას ბარათაშვილის ხელნაწერი რვეული გადასცა. წაკითხულმა ლექქსებმა და პოემამ "ბედი ქართლისა" ილია ჭავჭავაძეზე იდიდესი შთაბეჭდილება მოახდინა.
ბარათაშვილის შემოქმედება ქართული რომანტიზმის მწვერვალია. მისი პოეტიკა და სტილი რომანტიკული პოეტური აზროვნების სრულყოფილი გამოხატულებაა. ი. ჭავჭავაძის აზრით, ბარათაშვილის შემოქმედება მოასწავებს ევროპეიზმის დამკვიდრებას ქართულ მწერლობაში, რაც ისტორიულად დაკავშირებული იყო აღმოსავლეთი (სპარსული) პოეზიის გავლენათა უარყოფასთან. როგორც მოაზროვნემ და მხატვარმა, ბარათაშვილმა გეზი მისცა მთელი XIX საუკუნის ლიტერატურის განვითარებას საქართველოში. ბარათაშვილის მსოფლმხედველობრივ ინტერესთა რკალი მეტად ფართოა, ხოლო მიზეზთა მიზეზი მისი სულიერი ტკივილისა ეროვნულ სინამდვილესთან არის დაკავშირებული.

"ბედი ქართლისა”

პოემის "ბედი ქართლისა” (1839) სიუჟეტს საფუძვლად უდევს რეალური ისტორიული მოვლენა – აღა-მაჰმად-ხანისაგან 1795 წელს თბილისის აღება, რამაც ფაქტიურად საქართველოს მომავალი ბედი განაპირობა; მაგრამ "ბედი ქართლისა”, როგორც რომანტიკული პოემა, შორს დგას ისტორიზმის მყარი პრინციპებისაგან. პოემაში წარმოსახული მოვლენები სიმბოლურ განზომილებასაც შეიცავს. ერეკლე II-ის სახე და მოქმედება ბარათაშვილისთვის გაცნობიერებული აუცილებლობის განსახიერებაა. ერეკლეს ღრმად აქვს შეგნებული ისტ. ბედისწერის გარდუვალობა. სოლომონ მსაჯული ერეკლესთან პაექრობისას ძირითადად ადამიანური ბუნებისა და "ერის თვისების” ცნებებს ეყრდნობა: ადამიანთა თანდაყოლილი სწრაფვა თავისუფლებისაკენ, მისი რწმენით, შეუძლებელს ხდის არსებობის უცხო, შეუთვისებელ ფორმებთან შეგუებას. ეს დავა, ემოციური შთაბეჭდილების თვალსაზრისით, მსაჯულის სასარგებლოდ წყდება, მაგრამ საბოლოოდ, ობიექტურად, პოემაში მაინც ერეკლეს სიბრძნე იმარჯვებს.

"ბედი ქართლისა” ბარათაშვილმა 22 წლისამ დაწერა. მიუხედავად თანდაყოლილი რომანტ. სულიერი წყობისა, ჭაბუკ პოეტს აღმოაჩნდა რეალობის უაღრესად მძაფრი გრძნობა. ეს პოემა თავისებური პრელუდიაა ბარათაშვილის ფილოსოფიური ლირიკისათვის დამახასიათებელი ძიებებისა, რაც მიზნად ისახავდა როგორც ახალი ჰუმანისტური იდეალების, ასევე ეროვნული მოქმედების სახელმძღვანელო პრინციპთა დადგენას.

ბარათაშვილის შემოქმედებითი ბიოგრაფია დროის შედარებით მცირე მონაკვეთს მოიცავს(1833-1845), მაგრამ ამ ხნის მანძილზე მან მსოფლმხედველობრივი და მხატვრული განვითარების უაღრესად მნიშვნელოვანი გზა განვლო. დ. უზნაძის სიტყვით ბარათაშვილის "მთელი სალიტერატურო შემოქმედება მხოლოდ "ოდისეაა” მისი თვითგამორკვევისაკენ მიმსწრაფი სულისა”. ეს იყო ამავე დროს ახალი ესთეტიკური მრწამსის, ახალი პოეტური მანერის ჩამოყალიბებისა და დამკვიდრების ურთულესი გზაც.

"შემოღამება მთაწმინდაზე”

ბარათაშვილის გენიის პირველი მხატვრულად სრულფასოვანი გამოვლინებაა ლექსი "შემოღამება მთაწმინდაზე” (1833-1836). აქ მთავარია რომანტიკული ამაღლება, მიწიერი ტვირთისაგან განთავისუფლებისა და სამყაროს იდუმალ, მარადიულ ძალებთან შეხმიანების ცდა. პოეტის ოცნება – ჰარმონიულად შეუთავსდეს ამ საწყისებს, "რომ დაშთოს აქ ამაოება”, აუხდენელია, მაგრამ აქ ჯერ კიდევ არ იგრძნობა ბედთან შეჭიდების მოტივი. სევდა სოფლის "ამაოების” გამო და ადამიანის სულიერ მოთხოვნილებათა მარადიული დაუკმაყოფილებლობია შეგრძნება ცნაურდება ფილოსოფიურ ხასიათის ლექსში "ფიქრნი მტკვრის პირას” (1837). "აღუვესებელი საწყაულის” სახე, როგორც ფილოსოფიური შინაარსის სიმბოლო, თავისებურ შუქს ჰფენს ბარათაშვილის მთელს პოეზიას.

სიყვარულის თემა

სიყვარულის თემა ბარათაშვილთან მკვეთრად დაუოპირისპირდა ბესიკისა და ა. ჭავჭავაძის ეროტიკულ კონცეფციას. ადამიანის შინაგანი ცხოვრება, არამატერიალური, უხრწნელი, "ციდან მოსული მშვენიერება”, ბარათაშვილის რწმენით, განუზომლად აღემატება მიწიერ სილამაზეს, რომელიც მარტოოდენ "ხორციელობის” წარმავალ ნიჭს წარმოადგენს ("აღმოხდა მნათი”, 1840; "არ უკიჟინო, სატრფოო”, 1841; "რად ჰყვედრი კაცსა, ბანოვანო”, 1842; "შევიშრობ ცრემლსა”, 1843). "ზეგარდმო მადლით” დამტკიცებული ნეტარება მხოლოდ მონათესავე, ამაღლებულ სულთან შეერთებით მიიღწევა; ბარათაშვილის სატრფიალო პოეზიის გმირი "დაკარგული ტოლის” მუდმივ ძიებაშია ("სული ობოლი”, 1839; "სატრფოვ, მახსოვს თვალნი შენნი”, 1840). სიყვარული აქ ტრაგიკული გრძნობაა; მისი, როგორც გრანდიოზული სულიერი კატასტროფის, განცდა გადმოცემულია ეფემერული წმინდა ტაძრის დამხობაში ("ვპოვე ტაძარი”, 1841). პოეტის რომანტ. გატაცების საგანი ეკეტერინე ჭავჭავაძე ზოგიერთი ლექსის უშუალო ადრესატიც არის ("თავადის ჭ… ძის ასულს, ეკ….ნას”, 1839; "საყურე”, 1839; "…ნა ფორტეპიანოზედ მომღერალი”, 1839).

"მერანი”

ბარათაშვილის პიროვნებაში ტრაგიკული გაორება შეინიშნება. თუ "ცისა ფერს” (1841) უცოდველი სულის მარადიული ექსტაზური აღმაფრენის სიმბოლოა, "სულო ბოროტო” (1843) გამოვლენაა მზაფრი შინაგანი კროზისისა. ეს არის ტრაგედია "ურწმუნო ჭკუისა”, რომელსაც იმ დროისათვის მხოლოდ უარმყოფელი მისიის შესრულება შეეძლო. პოეტმა შეძლო რომანტიკოსთა მიერ გათიშული გონებისა და რწმენის შეერთება და ბრმა ბედისწერასთან თავგანწირულ ჭიდილში ადამიანის არსებობის უმაღლესი აზრი და გართლება დაინახა("მერანი”, 1842). სამყაროს ტრაგიკული მოუწესრიგებლობის შეგრძნება დრტვინითა და განგაშით ავსებს პოეტის სულს. "მერანის” ოპტიმისტური მსოფლმხედველობის საფუძველია იმის შეგნება, რომ ადამიანი მოწოდებულია თავგანწირული ბრძოლისათვის მაღალი ჰუმანისტური იდეალების მისაღწევად. ეროვნული პრობლემატიკა ბარათაშვილის შემოწმედებაში ფართო ფილოსოფიური ასპექტით არის გადაჭრილი. "მერანის” მთავარი იდეა -ადამიანის შემოქმედი სულისა და თავისუფალი ნების სამკვდრო-სასიცოცხლო, უკომპრომისო ბრძოლა ბრმა აუცილობლობის მტრულ ძალებთან, როგორც კაცობრიობის ისტორიის ჭეშმარიტი აზრი და გამართლება, თავისი უნივერსალური შინაარსით ამომწურავი პასუხია იმ კითხვებზე, რომელიც პოეტმა "ბედი ქართლისაში” დასვა

კატეგორია: ბიოგრაფია | ნანახია: 580 | დაამატა: Oto | რეიტინგი: 5.0/2
სულ კომენტარები: 0
Имя *:
Email:
Код *:
ძებნა
საათი
რეკლამა
რეკლამა
რეკლამა
რეკლამა